Programmabegroting 2013

Vorig jaar hebben wij, bijgestaan door een financieel deskundige, de begroting extra kritisch onder de loep genomen met als resultaat dat wij toen meenden de noodklok (ook letterlijk) te moeten luiden. Wij hebben toen kritische kanttekeningen geplaatst bij de wijze van het dichten van de begroting en we hebben dreigende gevaren benoemd. Met een begroting die werd gedicht met bedragen die wij nog konden verwachten en dekking vanuit potten die een andere bestemming hadden zoals kapitaalslasten gemeentelijke investeringen stadscentrum kon vorig jaar nog een sluitende begroting gepresenteerd worden.

Het college is er, ondanks alle inspanningen en eerdere bezuinigingsrondes niet in geslaagd de uitgaven in de pas te brengen met de dalende inkomsten.

Waar een beetje schaven en inzetten van reserves eerder nog soelaas bood lukt dat nu niet meer en zijn er principielere keuzes nodig. Waar de ChristenUnie zich twee en een half jaar geleden als een roepende in de woestijn voelde om een kerntakendiscussie is de noodzaak daartoe nu gelukkig breed doorgedrongen. Maar voor 2013 komt dat te laat...

Nog steeds zijn wij voor het maken van principiële keuzes en nog steeds zijn wij erop tegen de begroting maar te dichten met geld uit de Algemene Reserve. Een reserve die, zoals wij vorig jaar al voor u op een rij hadden gezet al jaren achter heen maar slinkt en slinkt. Zo slinkt dat de provincie nu de vinger aan de pols houd en de dreiging van een art 12 gemeente in de toekomst ligt. Wij geven meer uit dan er in komt en wij snijden onvoldoende weg om financieel gezond te blijven.

En ook nu ligt er een begroting voor ons waar ter dekking van het tekort wordt voorgesteld om naast middelen uit de Algemene Reserve weer de dekking kapitaalslasten gemeentelijke investeringen in het stadscentrum in te zetten.

Wij moeten geen begroting willen die we moeten dichten. We moeten een begroting willen die vanwege gezond beleid gewoon sluitend is. Niks aanvullen.

En natuurlijk voelde het college zich de handen gebonden doordat de Raad had aangegeven eerst een kerntakendiscussie te willen voeren, maar daardoor is er toch wel een ongezonde balans ontstaan tussen wachten op de een en geen actie van de ander waardoor we nu met een begroting zitten met een gat  van 2 miljoen. Hier hebben wij beide, zowel Raad als College, onze bestuurlijk sturing onvoldoende opgepakt. Wij als Raad hadden misschien opdracht moeten geven voor een nood ingreep en het College had met noodvoorstellen moeten komen omdat het College inzichtelijk had dat de drie kaasschaafrondes geen soelaas boden.

Aan deze begroting zullen wij dan ook niet al teveel woorden meer weiden. Hij is ontstaan door het tegen beter weten in maar vast willen houden aan beleid vanuit het verleden en het huidige coalitieakkoord.

Ook dit jaar zullen wij niet instemmen met deze begroting en zijn financiering.

Wel willen we de resterende tijd gebruiken om aan te geven hoe wij de kerntakendiscussie ingaan.

Met de kerntakendiscussie en de daar uit voortvloeiende begrotingen zullen, wat de ChristenUnie betreft, de financiën gezond worden door het maken van principiële keuzes waar het de huidige verhouding tussen inkomsten en uitgaven betreft. De keuze die wij gaan maken is gebaseerd op 2 uitgangspunten:

Gaan wij waar het kan inkomsten verhogen en dus de lasten voor de burger verder verzwaren of gaan wij waar het kan uitgaven verlagen en dus het voorzieningenniveau voor de burger verlagen?

Het COELO overzicht van de lokale lasten toont steevast aan dat Hoogezand-Sappemeer wat lokale lasten betreft tot de goedkoopste drie gemeenten van Groningen behoort. Je zou verwachten dat er dan ook ruimte zit in het verhogen van de lasten om zo de inkomsten te verhogen. Toch is dat niet waar de ChristenUnie voor kiest. Waar de burger de afgelopen jaren al te maken heeft gehad met allerhande lastenverzwaringen en koopkracht achteruitgang lijkt het ons niet wenselijk om daar nu als gemeente ook nog een slag bovenop te doen.

Liever maken wij de afweging om voorzieningen, waar veel geld van de gemeente bij gaat en waar relatief weinig mensen gebruik van maken, te schrappen of in aanbod te verminderen. En dat is geen gemakkelijke afweging maar wel een principiële keuze. Bij het verlagen van een voorzieningenniveau worden alleen de gebruikers geraakt. Het verhogen van de lasten raakt iedereen. En de vraag is of het in deze tijd verantwoord is aan iedereen een bijdrage te vragen voor de geneugten van een kleinere groep. Het tweede principe is dat mochten voorzieningen in stand gehouden moeten worden dan zien wij veel meer in kostendekkende tarieven daarvoor, zodat alleen de gebruiker betaald.

Goed gedrag moet je belonen. Financiën uit goed gedrag laten we dus ook niet terugvloeien in de grote pot zodat de OZB niet veel verder omhoog hoeft en per saldo de burger niet veel duurder uit is.

Nee: goed gedrag beloon je en dat gaat naar de burger. De burger moet dat ook kunnen zien dat zijn gedrag dit effect heeft. Zouden we dat niet doen dan kunnen we beter alle inkomsten in 1 grote pot stoppen en alle bureaucratische handeling hieromtrent er tussen uithalen, en dan hebben we tevens onze eerste bezuiniging al weer te pakken.

Nee: we verhogen niet de lasten ( en de OZB alleen voorzover het ons volgens landelijke regelgeving wordt opgelegd en wij, als we dit niet zouden doen een boete zouden krijgen: en deze keuze is ook aan de burger uit te leggen) maar snijden of versoberen beleid en schaffen zaken af die indirect niet noodzakelijk zijn of met minder toe kunnen.

Terug naar af is altijd stoer. Luxe kwijt moeten doet zeer. Normen en waarden aanpassen en genoegen nemen met minder doet een geciviliseerde samenleving pijn. Maar het is maar hoe je deze uitdaging oppakt. Bezuinigen en afstand doen van luxe kan ook heel heilzaam zijn.

Kijk maar hoe Wubbo Ockels het broeikaseffect benaderd.  Niet het opraken van de vervuilende fossiele brandstoffen moet je drijfveer zijn maar het gebruik gaan maken van niet vervuilende energiebronnen die de natuur zelf biedt moet je uitdaging zijn.

Versoberen en principiële keuzes maken omdat de tijden minder worden is niet leuk. Maar minder middelen principiëler en verantwoorder inzetten kan dat wel zijn.

Wij zien dan ook uit naar het collegiaal overleg in de opiniërende raden in verband met de kerntakendiscussie.

Samenvatting

De begroting staat onder druk en waar het nu om gaat is hoe wij daar mee omgaan. Welke keuzes gaan wij maken om de inkomsten en uitgaven weer in balans te brengen.

Met een tekort op de begroting kan de ChristenUnie niet instemmen. Waar keuzes gemaakt moeten worden zullen wij steeds de afweging maken in hoeverre een voorziening pure noodzaak is en in welke mate er vanuit de bevolking gebruik van wordt gemaakt. Daarnaast zijn wij vooralsnog geen voorstander van het verhogen van de lokale lasten om daarmee tekorten weg te werken.

Waar ik begon met de noodklok uit mijn bijdrage van vorig jaar sluit ik ook af met mijn woorden van vorig jaar over het appèl tot een kerntakendiscussie welk traject we nu doorlopen: De ChristenUnie hoopt dat daaruit een constructieve aanpak komt voor de huidige situatie en we hopen dan ook dat dit gemeentehuis weer financieel gezond mag worden en daarmee ons Behouden Huis wordt. De fractie van de ChristenUnie wenst ons als Raad en het College daar Gods onmisbare wijsheid bij toe.